Zmiany wynikają z rozporządzenia Ministra Zdrowia z 16 lutego 2026 roku w sprawie grup środków spożywczych przeznaczonych do sprzedaży dzieciom i młodzieży w jednostkach systemu oświaty oraz wymagań, jakie muszą spełniać środki spożywcze stosowane w ramach żywienia zbiorowego dzieci i młodzieży. Dokument został opublikowany w Dzienniku Ustaw pod pozycją 197, a jego przepisy weszły w życie 1 września 2026 roku.
Więcej warzyw i produktów pełnoziarnistych
Jedną z najważniejszych zmian jest większy nacisk na produkty pochodzenia roślinnego. W szkolnych jadłospisach większą rolę mają odgrywać warzywa, owoce, nasiona roślin strączkowych oraz pełnoziarniste produkty zbożowe.
Zgodnie z informacjami Ministerstwa Zdrowia warzywa i owoce powinny być składnikiem każdego posiłku, przy czym udział warzyw powinien być większy. Nowe przepisy wpisują się również w założenia tzw. diety planetarnej, czyli modelu żywienia, który łączy troskę o zdrowie człowieka z ograniczaniem negatywnego wpływu żywności na środowisko.
W praktyce oznacza to, że na szkolnych talerzach częściej powinny pojawiać się m.in. warzywne dodatki, kasze, pełnoziarniste produkty zbożowe oraz dania wykorzystujące fasolę, soczewicę, ciecierzycę czy inne rośliny strączkowe.
Jeden roślinny obiad w tygodniu
Wyraźną zmianą jest wprowadzenie co najmniej jednego posiłku w tygodniu opartego na nasionach roślin strączkowych i przygotowanego bez produktów odzwierzęcych. Może to być zupa, drugie danie albo oba elementy obiadu.
Resort zdrowia podkreśla, że nie chodzi wyłącznie o ograniczenie mięsa. Celem jest również zwiększenie różnorodności jadłospisów i wprowadzenie do nich pełnowartościowych produktów roślinnych.
Co ważne, nowe przepisy uwzględniają także potrzeby uczniów, którzy nie spożywają produktów odzwierzęcych. W dniach, kiedy na obiad podawane jest mięso, ryba lub inne produkty odzwierzęce, placówka powinna zapewnić alternatywną potrawę roślinną, w szczególności opartą na nasionach roślin strączkowych.
Mięso maksymalnie dwa razy w tygodniu
Zmieniają się również zasady dotyczące dań mięsnych. Obiad z daniem mięsnym ma być przygotowywany ze świeżego mięsa, a takie dania mogą pojawić się maksymalnie dwa razy w tygodniu. Nie oznacza to jednak całkowitego wyeliminowania mięsa ze szkolnych stołówek.
Nowe przepisy ograniczają jednocześnie możliwość wykorzystywania wysoko przetworzonych produktów mięsnych. W praktyce jako główny składnik białkowy obiadu nie powinny być stosowane produkty takie jak kiełbasy czy inne wysokoprzetworzone wyroby.
Ministerstwo Zdrowia wskazuje, że dania mięsne powinny być przygotowywane ze świeżego mięsa, bez wykorzystywania produktów przetworzonych. Jednocześnie w jadłospisie powinien znaleźć się co najmniej jeden obiad z udziałem ryby.
Zupy na wywarach warzywnych
Zmiany obejmują również sposób przygotowywania zup. Co najmniej dwa razy w tygodniu zupa powinna być przygotowana na bazie wywaru warzywnego.
To kolejny element zwiększania udziału produktów roślinnych w żywieniu zbiorowym dzieci i młodzieży. Szkolne stołówki mają również częściej wykorzystywać produkty lokalne i ekologiczne – jeżeli jest to możliwe.
Mniej cukru, soli i wysoko przetworzonej żywności
Nowe regulacje mają również ograniczyć ilość cukru, soli i tłuszczu w diecie dzieci. Szczególne znaczenie ma ograniczenie dodatku cukru do napojów przygotowywanych na miejscu.
Preferowanym napojem w szkołach ma być woda.
Przepisy określają także maksymalne poziomy cukru, tłuszczu i soli dla części produktów wykorzystywanych w żywieniu dzieci. Dotyczy to m.in. produktów zbożowych, pieczywa cukierniczego i półcukierniczego, produktów mlecznych oraz napojów roślinnych.
Narodowe Centrum Edukacji Żywieniowej zwraca uwagę, że nowe wymagania mogą w praktyce ograniczyć wykorzystywanie m.in. bardzo słodkich płatków śniadaniowych, smakowych produktów mlecznych czy gotowych wyrobów cukierniczych.
Ile kalorii powinien dostarczać szkolny obiad?
Nowe rozporządzenie doprecyzowuje również kwestie dotyczące wartości energetycznej posiłków. Jadłospisy mają być planowane z uwzględnieniem aktualnych norm żywienia dla odpowiednich grup wiekowych.
W przypadku szkół, w których podawany jest wyłącznie obiad, określono także jego udział w całodziennym zapotrzebowaniu energetycznym. Obiad jednodaniowy powinien pokrywać 20 proc. całodziennego zapotrzebowania energetycznego, natomiast obiad dwudaniowy – 30 proc.
Ma to sprawić, że szkolne posiłki będą nie tylko zdrowsze pod względem jakości produktów, ale również lepiej dopasowane do potrzeb żywieniowych uczniów.
Zmiany także w sklepikach szkolnych
Nowe przepisy nie dotyczą wyłącznie stołówek. Obejmują również produkty sprzedawane na terenie szkół, m.in. w sklepikach, bufetach i automatach vendingowych.
Wprowadzono zamknięty katalog produktów dopuszczonych do sprzedaży. Zniknęła natomiast kategoria „inne”, która wcześniej pozwalała na sprzedaż produktów niewymienionych w pozostałych grupach.
Nowe regulacje uwzględniają także produkty przeznaczone dla uczniów ze szczególnymi potrzebami żywieniowymi, m.in. produkty bezglutenowe, bezlaktozowe czy wzbogacane napoje roślinne, pod warunkiem spełnienia określonych wymagań dotyczących m.in. zawartości cukru, tłuszczu i soli.
Co nowe przepisy oznaczają dla rodziców?
Dla rodziców najważniejsza informacja jest taka, że nowe regulacje dotyczą żywności oferowanej przez placówkę. Nie obejmują posiłków i przekąsek przygotowywanych przez rodziców i przynoszonych przez dzieci z domu.
Jak wyjaśnia Główny Inspektorat Sanitarny, rodzice nadal samodzielnie decydują o żywieniu swoich dzieci. Szkoła ma natomiast zapewnić takie warunki, aby żywność dostępna na jej terenie sprzyjała zdrowym wyborom.
Szkoła i przedszkole to miejsca, w których dzieci spędzają znaczną część dnia. Dlatego to właśnie tam możemy nie tylko zapewnić im wartościowy posiłek, ale także pomóc budować nawyki, które pozostaną z nimi na lata
- powiedziała wiceminister zdrowia Katarzyna Kęcka.
Nowe zasady obowiązują od 1 września 2026 roku, a więc od początku roku szkolnego 2026/2027. Ich celem jest przede wszystkim zwiększenie wartości odżywczej posiłków, ograniczenie cukru, soli i wysoko przetworzonej żywności oraz kształtowanie zdrowych nawyków żywieniowych wśród dzieci i młodzieży.
Komentarze (0)