Rozalia Socha była samotnie mieszkającą gospodynią, która w czasie II wojny światowej udzielała schronienia osobom pochodzenia żydowskiego. Jak wynika z ustaleń historyków, w różnych okresach ukrywała nawet dziesięć osób, wśród nich Reginę, Izaaka i Fajgę Goldmanów oraz innych Żydów z okolicznych miejscowości.
Tragiczne wydarzenia rozegrały się jesienią 1942 roku. Po donosie polskiego kolaboranta niemieccy żandarmi odkryli kryjówkę. Rozalii Sochy nie było wtedy w domu, jednak sześć spośród ukrywających się osób zostało zamordowanych na miejscu. Dwie kobiety – Regina i Fajga Goldman – zdołały uciec i przeżyły wojnę. Kilka miesięcy później, 19 grudnia 1942 roku, Niemcy ponownie przybyli do Woli Rafałowskiej. Odnaleźli Rozalię Sochę i zamordowali ją strzałem w tył głowy.
Postawa Rozalii Sochy jest świadectwem niezwykłego człowieczeństwa, bezinteresownej pomocy oraz odwagi cywilnej. W tych strasznych i okrutnych czasach niemieckiej okupacji zdecydowała się ratować prześladowanych Żydów. Za ten akt miłosierdzia i odwagi zapłaciła najwyższą cenę – została zastrzelona przez niemieckich okupantów. Taki sam tragiczny los spotkał również część osób, którym udzielała schronienia i pomocy
Upamiętnienie Rozalii Sochy
Podczas uroczystości odsłonięcia tablicy obecni byli przedstawiciele Instytutu Pileckiego, władz samorządowych, organizacji społecznych, mieszkańcy oraz rodzina upamiętnionej. Wartę honorową pełnili żołnierze 3. Podkarpackiej Brygady Obrony Terytorialnej.
W swoim wystąpieniu p.o. dyrektora Instytutu Pileckiego Karol Madaj podkreślił, że historia Rozalii Sochy jest świadectwem odwagi i solidarności w czasach terroru. Zwrócił uwagę, że mimo śmiertelnego zagrożenia mieszkańcy Woli Rafałowskiej pomagali prześladowanym, dzięki czemu część ukrywanych osób doczekała końca wojny i mogła założyć rodziny.
Szczególnym momentem uroczystości było odczytanie listu Howarda Nightingale’a, syna ocalonej Fajgi Goldman. List symbolicznie przypomniał, że dzięki poświęceniu Rozalii Sochy możliwe było ocalenie kolejnych pokoleń.
Ceremonię poprzedziła msza święta w kościele pw. Świętej Trójcy i Podwyższenia Krzyża Świętego w Woli Rafałowskiej. Organizatorami wydarzenia byli Instytut Pileckiego, Powiat Rzeszowski oraz Gmina Chmielnik.
Dziękuję wszystkim uczestnikom uroczystości: rodzinie Bohaterki, przedstawicielom Instytutu Pileckiego, Pani Poseł Ewie Leniart, samorządowcom na czele ze Starostą Rzeszowskim i Wójtem Chmielnika, żołnierzom WOT, druhom OSP, młodzieży oraz mieszkańcom. Pamięć o takich ludziach buduje naszą tożsamość i zobowiązanie na dziś
"Zawołani po imieniu"
Upamiętnienie Rozalii Sochy było 41. wydarzeniem realizowanym w ramach programu „Zawołani po imieniu”, którego celem jest przywracanie pamięci o Polakach zamordowanych przez Niemców za niesienie pomocy Żydom podczas II wojny światowej. Dzięki tej inicjatywie historia bohaterki z Woli Rafałowskiej na trwałe została wpisana w lokalną i narodową pamięć.
Komentarze (0)