Plenerowa wystawa przy Stadionie Miejskim STAL
Ekspozycja zatytułowana „ZŁOTE LATA ŻUŻLA W STALI WYBRANE KADRY Z ARCHIWUM” to druga część plenerowej wystawy fotografii #75LatSpeedwaya. Wystawę będzie można oglądać od 18 września do 31 grudnia 2026 roku. Miejscem ekspozycji będzie Stadion Miejski STAL i mur od ulicy Hetmańskiej 69. Całość przygotowano jako fotograficzno-historyczną opowieść o początkach żużla w Rzeszowie.
Organizatorzy zapowiadają prezentację 22 czarnobiałych fotografii zgromadzonych w Archiwum GFMR oraz w prywatnych zbiorach Marka Bluja. Jak podano, wystawa ma przywrócić publicznej świadomości moment, ludzi i okoliczności narodzin trwającej 75 lat pasji do czarnego sportu w mieście nad Wisłokiem. Jest też rozwinięciem historii opowiadanej wcześniej cyklem zdjęć Michała Drozda pt. „Dziś wygra Stal”. Według opisu ekspozycji temat ponad siedmiu dekad emocji, rywalizacji zawodników i obecności dziesiątek tysięcy kibiców zasługuje na przypomnienie i trwałe zakorzenienie w świadomości mieszkańców Rzeszowa.
Początki żużla w Rzeszowie i rozwój Stali
W opisie wystawy przypomniano, że część źródeł wiąże początki żużla w Rzeszowie z okresem sprzed wojny i warsztatem Edwarda Gutowskiego, do którego przychodzili młodzi pasjonaci motoryzacji. Inni wskazują na Rzeszowskie Towarzystwo Kolarzy i Motocyklistów, które organizowało wyścigi uliczne w mieście, a po wojnie także w Jarosławiu. Za faktyczny początek „czarnego sportu” w Rzeszowie uznano jednak 1948 rok. Wtedy działacze i zawodnicy RTKM-u wykonali tor na nieistniejącym już stadionie Resovii.
Rok później zespół przystąpił do ogólnopolskich rozgrywek II ligi. W jego barwach startowali między innymi Józef Dyląg oraz debiutant Eugeniusz Nazimek. RTKM zakończyło działalność, a we wrześniu 1949 roku sekcja trafiła pod skrzydła Gwardii Rzeszów. W 1950 roku przy Kole Sportowym Stal w Rzeszowie powołano sekcję motorową, a rok później sekcję żużlową.
Pierwszymi zawodnikami byli Tadeusz Fedko, Romuald Iżewski, Władysław Jankowski, Józef Chrystiani, Edward Klaczkowski i Władysław Wilanowski. Jak podano, większość z nich była pracownikami rzeszowskiej WSK, czyli Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego. Autor tekstu towarzyszącego wystawie zaznaczył też, że Rzeszów bardzo szybko pokochał żużel. W materiale przywołano także dalszy rozwój tej dyscypliny w mieście.
Debiut w lidze, nowy stadion i 30 tysięcy kibiców
W jednym z cytowanych fragmentów Marek Bluj przypomina wydarzenia z lat 50. XX wieku. Według tego opisu 22 maja 1955 roku Stal Rzeszów zadebiutowała w II lidze na torze Stali Świętochłowice. Zespół przegrał wtedy 26:27. W tym samym 1955 roku oddano do użytku nowy stadion, a rok później lekkoatletyczną bieżnię przebudowano na granitowy tor żużlowy.
„… Żużlowa Stal z każdym rokiem nabierała jakości. 22 maja 1955 na torze Stali Świętochłowice Stal Rzeszów zadebiutowała w II lidze. Przegrała mecz wynikiem 26:27. W tymże 1955 roku oddano także do użytku nowy stadion, a rok później lekkoatletyczną bieżnię przebudowano na granitowy tor żużlowy. 5 sierpnia 1956 roku miało miejsce uroczyste otwarcie nowej, rzeszowskiej areny żużlowej. Na inaugurację rozegrano eliminację Indywidualnych Mistrzostw Polski, które oglądało 30 000 kibiców. Tłumy te były najlepszym świadectwem, że żużel w Rzeszowie ma wielką przyszłość. To był dobry znak.” — Marek Bluj, fragment tekstu do wystawy
Kto przygotował ekspozycję o historii speedwaya
Wystawa jest częścią całorocznej ekspozycji fotografii z Archiwum GFMR, przygotowanej z okazji 75. rocznicy powołania rzeszowskiej sekcji żużlowej STAL oraz Europejskiego Miasta Sportu 2026. Organizatorami są Galeria Fotografii Miasta Rzeszowa i Kultura w Rzeszowie. Konsultację merytoryczną zapewnił Marek Bluj. Wykorzystane fotografie pochodzą z Archiwum GFMR oraz z prywatnej kolekcji Marka Bluja.
Patronat honorowy nad wydarzeniem objął Prezydent Miasta Rzeszowa Konrad Fijołek. Partnerami są Sportowy Rzeszów, Wydział Sportu i Rekreacji Urzędu Miasta Rzeszowa, Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków — Delegatura w Rzeszowie, ZKS Stal Rzeszów oraz H69 Speedway. Ekspozycja wpisuje się w obchody związane z historią rzeszowskiego żużla i jego obecnością w miejskiej przestrzeni. W materiale zamieszczono także angielską wersję opisu wystawy.
Komentarze (0)