Rzeszowski Uniwersytecki Szpital Kliniczny im. Fryderyka Chopina znalazł się na celowniku Najwyższej Izby Kontroli. Inspektorzy prześwietlili 10 kluczowych placówek medycznych w kraju i choć medycyna i nauka stoją tam na odpowiednim poziomie, to lista uchybień jest spora.. W ogłoszonym 26 czerwca raporcie czarno na białym wytknięto rzeszowskiemu szpitalowi konkretne uchybienia.
Szpitale kliniczne pełnią szczególną i kluczową rolę w systemie ochrony zdrowia, wynikającą z łączenia działalności leczniczej, dydaktycznej i naukowej
- czytamy w raporcie Najwyższej Izby Kontroli.
Raport NIK - szpital w Rzeszowie
W raporcie Najwyższej Izby Kontroli (NIK) Uniwersytecki Szpital Kliniczny w Rzeszowie został wskazany jako podmiot, w którym stwierdzono szereg istotnych nieprawidłowości o charakterze techniczno-sanitarnym, organizacyjnym, finansowym oraz prawno-pracowniczym. Kontrolerzy NIK ustalili, że stan techniczny i sanitarny pomieszczeń rzeszowskiej placówki nie odpowiadał wymogom określonym w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 26 marca 2019 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Dodatkowo dopatrzono się uchybień w utrzymaniu i nadzorze nad sprzętem medycznym, w tym zaniechań w obowiązkowych przeglądach technicznych, co w ocenie Izby stanowiło bezpośrednie naruszenie art. 63 ust. 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 kwietnia 2022 r. o wyrobach medycznych i mogło zagrażać bezpieczeństwu pacjentów. Równolegle NIK sformułowała zastrzeżenia do wdrożonego systemu zarządzania jakością i bezpieczeństwem, wskazując, że choć formalnie spełniał on wymogi ustawy o jakości w opiece zdrowotnej i bezpieczeństwie pacjenta, to w praktyce był stosowany w bieżącej działalności szpitala jedynie w ograniczonym zakresie.
Kluczowy problem
Kluczowym problemem wykazanym w toku kontroli okazał się brak optymalnego wykorzystania bazy łóżkowej oraz zakupionego sprzętu medycznego. Średnioroczny wskaźnik wykorzystania łóżek w rzeszowskim szpitalu wynosił 68% w 2022 r., 79% w 2023 r. oraz 76% w 2024 r., jednak analiza szczegółowa wykazała skrajnie niskie obłożenie w poszczególnych jednostkach. W Klinice Urologii i Urologii Onkologicznej wynosiło ono od 48% w 2022 r. do 57% w 2024 r., w Klinice Ginekologii, Ginekologii Onkologicznej i Położnictwa od 34% w 2023 r. do 49% w 2024 r., w Klinice Noworodków z Intensywną Opieką Medyczną od 14% w 2023 r. do 49% w 2022 r., w Klinice Chirurgii Klatki Piersiowej od 56% do 59%, a w Klinice Gruźlicy i Chorób Płuc od 36% w 2022 r. do 69% w 2024 r. Powyższe dysproporcje skutkowały ujemnym wynikiem finansowym tych klinik, ponieważ szpital ponosił koszty wynagrodzeń personelu medycznego przypisanego do łóżek pozostających w gotowości, czyli pustych miejsc w przedziale między obłożeniem faktycznym a optymalnym, co potwierdziły również niezależne analizy zewnętrzne zlecane przez szpital za lata 2022–2024. Dyrektor wyjaśniał te wskaźniki wpływem pandemii, zmianami lokalizacji oddziałów, obniżoną liczbą personelu oraz prowadzonymi w latach 2022–2024 remontami budynku na drugim piętrze, które ograniczyły pracę oddziałów noworodków i ginekologii. Ponadto NIK oceniła wykorzystanie aparatury jako nieefektywne, podając za przykład aparat HDR do brachyterapii, który z przyczyn organizacyjnych był używany w ograniczonym zakresie jedynie do nowotworów ginekologicznych. Pomimo zakupu wyposażenia do brachyterapii piersi, szpital z powodu braku sterylnej sali zabiegowej z myjnią nie przeprowadził odpowiednich zmian adaptacyjnych, co uniemożliwiło rozszerzenie świadczeń o zabiegi naruszające ciągłość tkanek.
Zarządzanie personelem
W obszarze zarządzania personelem i organizacji pracy kontrolerzy NIK ujawnili przypadki łamania przepisów prawa i norm czasu pracy. W placówce stwierdzono przypadki świadczenia nieprzerwanej pracy powyżej 24 godzin przez lekarzy i pielęgniarki zatrudnione na podstawie umów cywilnoprawnych lub umów o pracę, gdzie najdłuższy nieprzerwany czas pracy wyniósł 70 godzin i 10 minut. Wykazano również, że szpital zawarł umowy z podmiotem zewnętrznym, na podstawie których świadczenia na rzecz szpitala realizowało pięć pielęgniarek zatrudnionych w nim jednocześnie na etat, co NIK oceniła jako obejście przepisów regulujących czas pracy oraz dotyczących odpoczynku dobowego i tygodniowego, tj. art. 93 ust. 1 i art. 97 ust. 1 i ust. 3 ustawy o działalności leczniczej. W szpitalu dopatrzono się także braku ustalenia minimalnych norm zatrudnienia pielęgniarek, co stanowiło naruszenie art. 50 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej. Odnotowano również rozbieżności między faktycznym stanem zatrudnienia personelu a danymi w załącznikach do umów z NFZ („Harmonogram – zasoby”), wynikające z błędów, zaniechań zgłoszeń w portalu świadczeniodawcy oraz braku przepływu informacji przy długotrwałych absencjach lub zmianach kadrowych.
Konflikt interesów?
Kolejna grupa zarzutów dotyczy poważnych uchybień proceduralnych, zamówień publicznych oraz konfliktu interesów przy udzielaniu zamówień na świadczenia zdrowotne na podstawie art. 26–27 ustawy o działalności leczniczej. Szpital w Rzeszowie udzielił zamówienia na świadczenia z pominięciem trybu konkursu ofert, naruszając art. 26 ust. 3 i ust. 4a tej ustawy, bez konkursu rozszerzył zakres umowy o nowe miejsca udzielania świadczeń, a także zmienił postanowienia umów na niekorzyść zamawiającego poprzez zwiększenie stawek za świadczenia, naruszając art. 27 ust. 5 ustawy. Kontrola wykazała występowanie konfliktu interesów i wzajemnych zależności: kierownicy klinik nadzorujący wykonywanie świadczeń przez podmioty zewnętrzne pełnili jednocześnie funkcje kierownicze, właścicielskie lub byli pracownikami tych podmiotów – nadzorowali pracę lekarzy zatrudnianych przez spółki, w których sami byli członkami zarządu oraz podpisywali rachunki wystawiane przez własne spółki, potwierdzając wykonanie usług. Ponadto szpitalowi zarzucono nierzetelne ustalanie zasad rozliczeń realizacji umów, brak rzetelnej weryfikacji wystawianych rachunków oraz nierzetelne weryfikowanie obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej przez podmioty zewnętrzne, wymaganej przez art. 17 ust. 1 pkt 4 lit. a) ustawy o działalności leczniczej. Wskazano także na opóźnienia w egzekwowaniu należności i brak wyodrębnionych procedur windykacyjnych, przez co należności przeterminowane utrzymywały się przez okres przekraczający 360 dni bez podejmowania działań sądowych i egzekucyjnych.
W zakresie gospodarowania majątkiem i finansów stwierdzono naruszenie art. 14 ust. 1 ustawy o działalności leczniczej, polegające na nieodpłatnym udostępnieniu części nieruchomości szpitala innemu podmiotowi leczniczemu w celach reklamowych, co stanowiło złamanie ustawowego zakazu reklamy. Dyrektor szpitala nie określił również zasad krótkoterminowego najmu i dzierżawy oraz stawek czynszu, do czego był zobowiązany przez Rektora uczelni, a dwie umowy najmu i dzierżawy zawarto bez dokonania oceny technicznej i ekonomicznej uzasadniającej celowość decyzji majątkowych. Szpital nie prowadził także pełnej analizy kosztów działalności dydaktycznej, co uniemożliwiało rzetelne określenie należnego wynagrodzenia za udostępnienie uczelni jednostek organizacyjnych placówki. Odnotowano również uchybienia proceduralne i niedociągnięcia w dokumentacji dotyczące niekompletności, sposobu opisu zamówienia, naruszeń procedur wewnętrznych oraz publikowania ogłoszeń o wykonaniu umów i dochodzenia kar umownych.
Wątpliwości NIK wzbudziła realizacja zadań dydaktycznych, naukowych i badawczych. W 2023 r. szpital prowadził szkolenie specjalizacyjne rezydentów w dziedzinie położnictwa i ginekologii, mimo że z powodu remontu w Klinice Ginekologii nie odbywały się porody (ich liczba spadła z 797 w 2022 r. do zera w 2023 r., by wzrosnąć do 809 w 2024 r.). Szpital, wbrew wymogom programu specjalizacji nakazującym minimum 400 porodów rocznie oraz wbrew art. 19f ust. 2 pkt 7 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, kształcił w poszczególnych kwartałach 2023 r. od 8 do 11 rezydentów, nie zawierając umów z innymi jednostkami w celu zapewnienia im możliwości zrealizowania programu, ograniczając się jedynie do poinformowania Wojewody Podkarpackiego o remoncie. W obszarze badań klinicznych, prowadzonych formalnie zgodnie z zasadami GCP, stwierdzono uchybienia niemające istotnego wpływu na ogólną działalność, do których należały błąd pracownika skutkujący podwójnym finansowaniem świadczeń ze środków sponsora oraz NFZ (naruszenie art. 59 ust. 2 pkt 2 ustawy o badaniach klinicznych produktów leczniczych stosowanych u ludzi) oraz niesporządzanie kalkulacji kosztów przed podpisaniem umów, przez co szpital nie miał wiedzy, czy wynagrodzenie od sponsora pokrywa koszty prowadzonych badań
Oczywiście skontaktowaliśmy się już z rzeszowskim szpitalem, pytając władze placówki o oficjalne stanowisko wobec zarzutów NIK oraz o to, w jaki sposób zamierzają uporać się z wykazanymi uchybieniami. Gdy dostaniemy odpowiedź, niezwłocznie Was poinformujemy.
Komentarze (0)