16 listopada 1913 roku w Bachórzu, niedaleko Dynowa (dzisiejszy powiat rzeszowski), urodził się człowiek, który odegrał niezwykle ważną rolę w historii polskiego dziennikarstwa emigracyjnego. Bolesław Wierzbiański przez niemal trzy dekady kierował nowojorskim „Nowym Dziennikiem”, tworząc wokół redakcji środowisko skupiające Polaków mieszkających za oceanem. Choć większość życia spędził daleko od rodzinnych stron, jego historia zaczęła się właśnie na dzisiejszym Podkarpaciu.
Syn kolejarza z Bachórza. Pierwsze teksty pisał jeszcze w szkole
Bolesław był najmłodszym z czterech synów Aleksandra Władysława Wierzbiańskiego i Filipiny z Onoferów. Jego ojciec pracował na kolei i pełnił funkcję naczelnika stacji w Bachórzu. Rodzina przybyła do miejscowości z terenów Podola, a kolej odegrała istotną rolę w jej życiu.
Przyszły dziennikarz uczył się w Krakowie. Już jako gimnazjalista założył szkolne pismo „Głos”, w którym opublikował swój pierwszy artykuł. Był również aktywnym harcerzem, redagował prasę młodzieżową, a następnie studiował prawo i ekonomię na Uniwersytecie Jagiellońskim i Uniwersytecie Warszawskim.
Jeszcze przed wojną współpracował z Polskim Radiem oraz środowiskami zajmującymi się sprawami Polaków mieszkających poza granicami kraju. Wtedy prawdopodobnie nie przypuszczał, że właśnie emigracja stanie się najważniejszym rozdziałem jego życia.
Wojna zmieniła wszystko. Z Polski wyjechał w 1939 roku
Po wybuchu II wojny światowej Wierzbiański przedostał się przez Rumunię do Francji, a następnie do Wielkiej Brytanii. W Londynie współpracował z Polską Agencją Telegraficzną i BBC, przekazując informacje dotyczące Polski i wydarzeń międzynarodowych.
Nie ograniczał się jednak do pracy dziennikarskiej. Angażował się w działalność emigracyjnych organizacji politycznych, a w 1944 roku współtworzył Polski Ruch Wolnościowy „Niepodległość i Demokracja”.
Po wojnie pozostał na emigracji. W 1956 roku przeniósł się do Stanów Zjednoczonych, gdzie współpracował między innymi z Radiem Wolna Europa i prowadził własną agencję informacyjną. Najważniejsze osiągnięcie miało jednak dopiero nadejść.
Polak spod Rzeszowa stworzył gazetę, która podbiła Nowy Jork
27 lutego 1971 roku ukazał się pierwszy numer „Nowego Dziennika - Polish Daily News”. Pismo, którego współzałożycielem i pierwszym redaktorem naczelnym był Bolesław Wierzbiański, szybko stało się jednym z najważniejszych mediów polonijnych w Stanach Zjednoczonych.
Pierwszy numer miał zaledwie 12 stron, kosztował 15 centów i został wydrukowany w nakładzie około trzech tysięcy egzemplarzy. Z czasem gazeta docierała do znacznie większego grona czytelników, a jej redakcja stała się miejscem spotkań polskich dziennikarzy, pisarzy, naukowców i działaczy politycznych.
Wierzbiański kierował pismem do 2000 roku. Na łamach „Nowego Dziennika” publikowano wiadomości z Polski, komentarze polityczne i reportaże, a także informacje przydatne Polakom rozpoczynającym życie w Ameryce.
Gazeta miała również znaczenie polityczne. W czasach PRL wspierała środowiska demokratycznej opozycji i przypominała o sprawach, o których w kraju nie można było swobodnie pisać.
Pomagał emigrantom. Jego redakcja była czymś więcej niż gazetą
Wierzbiański był znany z otwartości wobec Polaków przybywających do Stanów Zjednoczonych. Pomagał dziennikarzom, pisarzom i działaczom emigracyjnym w odnalezieniu się w nowym środowisku.
Przez redakcję przewinęło się wiele znanych postaci, wśród nich Jan Nowak-Jeziorański, Ryszard Kapuściński czy Janusz Głowacki. Gazeta tworzyła przestrzeń do spotkań, wymiany myśli i rozmów o przyszłości Polski.
Działalność pochodzącego z Bachórza dziennikarza wykraczała daleko poza redakcję. W latach 1980-1988 pełnił funkcję komisarza do spraw obrony praw człowieka przy władzach Nowego Jorku. Angażował się również w życie amerykańskiej Polonii i wspierał inicjatywy na rzecz wolnej Polski.
Otrzymał Order Orła Białego. Pamięć o nim przetrwała także na Podkarpaciu
Za wieloletnią działalność dziennikarską i społeczną Bolesław Wierzbiański otrzymał liczne wyróżnienia. Najważniejsze z nich przyznano mu w 1999 roku, kiedy został odznaczony Orderem Orła Białego, najwyższym polskim odznaczeniem państwowym.
Zmarł 26 marca 2003 roku w Nowym Jorku, mając 89 lat. Jego prochy spoczęły w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.
O rodzinie Wierzbiańskich nie zapomniano również w Bachórzu. Miejscowa szkoła od lat pielęgnuje pamięć o jej członkach. Uczniowie opiekują się między innymi grobem Aleksandra Władysława Wierzbiańskiego, ojca dziennikarza, znajdującym się na miejscowym cmentarzu.
Historia Bolesława Wierzbiańskiego pokazuje, jak daleko może zaprowadzić droga rozpoczęta w niewielkiej podkarpackiej miejscowości. Chłopiec z Bachórza stał się jednym z najbardziej wpływowych polskich dziennikarzy za oceanem. Choć od jego śmierci minęły ponad dwie dekady, stworzone przez niego pismo nadal funkcjonuje, a nazwisko Wierzbiańskiego pozostaje ważną częścią historii polskiej emigracji.
Komentarze (0)