Niezwykły widok na Marszu Niepodległości! Artysta z Podkarpacia niósł własnoręcznie wykonane popiersie Jana III Sobieskiego [ZDJĘCIA]

Niezwykłe dzieło z Podkarpacia na Marszu Niepodległości w Warszawie

W środę, 11 listopada 2026 roku, podczas obchodów 108. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości ulicami Warszawy przeszedł kolejny Marsz Niepodległości. Wśród uczestników znalazł się Eliasz Dyrow, rzeźbiarz i malarz związany z Jarosławiem na Podkarpaciu, który zaprezentował wyjątkowe dzieło swojego autorstwa.

Artysta osobiście niósł popiersie króla Jana III Sobieskiego, jednego z najbardziej rozpoznawalnych polskich monarchów i zwycięzcy spod Wiednia. Obecność rzeźby podczas marszu miała symboliczny wymiar, nawiązując zarówno do polskiej historii, jak i współczesnych dyskusji o pamięci narodowej.

Popiersie nie powstało jednak specjalnie na tegoroczne obchody 11 listopada. Jego historia rozpoczęła się kilka miesięcy wcześniej, a pierwsza publiczna prezentacja odbyła się poza granicami Polski.

Z Podkarpacia do Wiednia, a następnie na Marsz Niepodległości

Rzeźba Jana III Sobieskiego została wykonana przez Eliasza Dyrowa na zaproszenie Marcina Osowskiego, prezesa Młodzieży Wszechpolskiej. Dzieło powstało z okazji 343. rocznicy odsieczy wiedeńskiej. 12 września 2026 roku popiersie zaprezentowano na wzgórzu Kahlenberg w Wiedniu, miejscu szczególnie związanym z historią zwycięskiej bitwy z 1683 roku. Rzeźba mierzy 146 centymetrów wysokości. Przedstawia polskiego monarchę w tradycyjnym stroju szlacheckim, bez królewskiej korony, za to z wyraźnie zaakcentowanymi symbolami religijnymi i militarnymi. Teraz to samo dzieło pojawiło się podczas Marszu Niepodległości w Warszawie, gdzie osobiście prezentował je jego twórca.

Dlaczego Jan III Sobieski nie ma korony? Artysta wyjaśnia

Jednym z najbardziej charakterystycznych elementów popiersia jest sposób przedstawienia króla. Zamiast korony i typowych insygniów królewskich Sobieski został ukazany w żupanie i kontuszu. Nie jest to przypadkowa decyzja artystyczna. Eliasz Dyrow chciał w ten sposób podkreślić związek monarchy z tradycją dawnej Rzeczypospolitej i jej ustrojem.

- Jan III Sobieski nie potrzebuje korony, żeby było wiadomo, kim jest. Żupan i kontusz pokazują go nie jako monarchę oddzielonego od narodu ceremonialnym dystansem, lecz jako króla wyrastającego z polskiej demokracji szlacheckiej - wyjaśnia artysta.

Jak podkreśla, postać Sobieskiego ma w jego rzeźbie znaczenie szersze niż wyłącznie historyczne.

- Dlatego w tej rzeźbie Sobieski reprezentuje nie tylko siebie, ale też ideę tej Polski, która rozumiała wolność jako odpowiedzialność - zaznacza Eliasz Dyrow.

Krzyż i szabla. Każdy szczegół rzeźby ma znaczenie

W kompozycji popiersia szczególną rolę odgrywają dwa elementy - krzyż i szabla. Według autora symbolizują one wartości, które chciał zaakcentować poprzez postać polskiego króla.

- Krzyż i szabla są osią całej kompozycji, pionem i poziomem. Krzyż mówi, czego Sobieski bronił. Szabla mówi, jak tego bronił - tłumaczy rzeźbiarz.

Artysta odwołuje się do wydarzeń z 12 września 1683 roku, kiedy wojska sprzymierzone pod dowództwem Jana III Sobieskiego pokonały armię osmańską oblegającą Wiedeń.

W swojej interpretacji Dyrow akcentuje znaczenie chrześcijańskiego dziedzictwa Europy oraz potrzebę zachowania historycznej pamięci. Przywołuje również słowa przypisywane Sobieskiemu po zwycięstwie:

- Venimus, vidimus, Deus vicit. Czyli: „Przybyliśmy, zobaczyliśmy, Bóg zwyciężył”.

Dla artysty rzeźba jest sposobem przedstawienia własnego rozumienia historii i tożsamości narodowej.

Pomnik Sobieskiego w Wiedniu. Spór trwa od lat

Historia popiersia wiąże się z wieloletnimi staraniami o ustawienie pomnika Jana III Sobieskiego na wiedeńskim Kahlenbergu. Już w 2013 roku przygotowywano budowę monumentu upamiętniającego polskiego króla. Powstał cokół, jednak ostatecznie planowany pomnik nie został na nim ustawiony. W kolejnych latach pojawiały się spory dotyczące jego formy oraz sposobu upamiętnienia zwycięstwa pod Wiedniem. We wrześniu 2026 roku na Kahlenbergu nadal znajdował się cokół bez planowanej rzeźby monarchy. Wiedeń posiada jednak inne formy upamiętnienia Sobieskiego, między innymi nazwane jego imieniem miejsca.

Eliasz Dyrow uważa, że Polska powinna mieć istotny głos w dyskusji dotyczącej ewentualnego pomnika króla.

- Pomnik polskiego króla który ocalił Europę powinien stanąć w Wiedniu, a Polska musi być stroną decyzji o jego formie i treści - podkreśla twórca.

To właśnie z takim przesłaniem powstało jego popiersie, którego wykonanie zainicjowała Młodzież Wszechpolska.

Kim jest Eliasz Dyrow? Artysta związany z Podkarpaciem

Twórca popiersia Jana III Sobieskiego jest rzeźbiarzem i malarzem związanym z Jarosławiem. Urodził się w 1994 roku w Kijowie, a w 2011 roku przyjechał do Polski w ramach repatriacji. Jest absolwentem Wydziału Sztuki Uniwersytetu Rzeszowskiego, który ukończył w 2019 roku z wyróżnieniem. W jego dorobku znajdują się realizacje sakralne, historyczne i patriotyczne. Jest między innymi autorem pomnika św. Jana Pawła II w Parku Papieskim w Rzeszowie oraz pomnika błogosławionego księdza Jerzego Popiełuszki w Przemyślu. W 2022 roku otrzymał nagrodę marszałka województwa podkarpackiego „Znak Kultury”, a rok później odznakę honorową „Zasłużony dla Kultury Polskiej”.

Artysta z Podkarpacia i jego dzieło na ulicach Warszawy. Zobacz zdjęcia!

Tegoroczny Marsz Niepodległości stał się kolejną okazją do zaprezentowania popiersia Jana III Sobieskiego. Tym razem nie na wiedeńskim wzgórzu, ale wśród uczestników wydarzenia w polskiej stolicy. Dla Eliasza Dyrowa sztuka jest nie tylko sposobem wyrażania talentu, ale również narzędziem zachowania pamięci o wydarzeniach i postaciach historycznych.

- Pamięć narodowa nie może istnieć wyłącznie w książkach - potrzebuje ciągłego aktualizowania i materialnej obecności - podkreśla artysta.

Zapraszamy do obejrzenia zdjęć z Marszu Niepodległości w Warszawie, na których można zobaczyć Eliasza Dyrowa osobiście niosącego wykonane przez siebie popiersie Jana III Sobieskiego.